Oni nodir yn wahanol, mae’r wybodaeth yma’n berthnasol i Gymru yn unig. Os ydych yn byw yn Lloegr, yr Alban neu Ogledd Iwerddon edrychwch ar wefan NSPCC.

Cyfraith amddiffyn plant

Y brif gyfraith amddiffyn plant yng Nghymru yw’r Ddeddf Plant 1989 a’r Ddeddf Plant 2004. Y cyfarwyddiadau cyfredol yng Nghymru yw: Diogelu Plant: cyd-weithio o dan y Ddeddf Plant 2004 (Llywodraeth Cynulliad Cymru, 2006).

Mae’r Ddeddf 1989 yn gosod cyfrifoldeb ar awdurdodau lleol i ddiogelu a hybu lles plant mewn angen yn eu hardal. Mae’r ddeddf hefyd yn gosod y camau sy’n rhaid i awdurdodau lleol gymryd os oes ganddynt reswm rhesymol i gredu bod plentyn yn eu hardal yn dioddef, neu’n debygol o ddioddef, o niwed arwyddocaol.

Creodd y Ddeddf Comisiynydd Plant Cymru 2001 y swydd comisiynydd i blant cyntaf yn y DU. Prif amcan y Comisiynydd yw diogelu a hybu hawliau a lles plant.

Bwriad y Ddeddf 2004 yw hybu cydweithio rhwng sawl asiantaeth leol gyda’r pwrpas o wella lles cyffredinol plant. Mae’r ddeddf hefyd yn gosod dyletswydd ar asiantaethau lleol i ddiogelu a hybu lles plant, ac yn cyfuno cyfrifoldeb am yr holl swyddogaethau gofal cymdeithasol ag addysg awdurdodau lleol i blant o dan Gyfarwyddwr Gwasanaethau i Blant ac Aelodau Arweiniol ar gyfer Gwasanaethau i Blant. Yr Adran ar gyfer Addysg a Sgiliau (DfES) sydd gyda’r cyfrifoldeb cyffredinol am amddiffyn plant yng Nghymru.

Iawnderau dynol yw’r safonau sylfaenol sydd eu hangen ar bobl i fyw gydag urddas. Mae gan bob person hawl i fwynhau hawliau dynol. Mae iawnderau dynol yn bodoli er mwyn sicrhau ein bod yn cael ein trin yn gywir ac yn deg, a gyda’r rhyddid i ddatblygu i’n potensial llawn, ac i hybu ein lles.

Yn ychwanegol i’r hawliau sydd ar gael i bob person, mae hefyd hawliau penodol i blant. Mae plant angen hawliau arbennig gan eu bod angen amddiffyniad ychwanegol i’r hyn sydd ei angen gan oedolion.

Roedd Cytundeb y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Plant 1989 (UN, 1989) wedi cael ei dilysu gan y DU ar 16 Rhagfyr 1991. Hyd yn hyn Cymru yw’r unig ran o’r DU i fewnosod egwyddorion yr UN i mewn i’w cyfraith ei hunain. Pasiodd y Cynulliad Llywodraeth Cymru’r Mesur Hawliau i Blant a Phobl Ifanc (Cymru) ar 18 Ionawr 2001, sy’n rhoi dyletswydd gyfreithiol ar weinidogion i ystyried yr hawliau ac ymrwymiadau a roddwyd yn y Cytundeb wrth ymarfer unrhyw rai o’u dyletswyddau.

Mae hawliau plant yn berthnasol iawn pan fydd eu rhieni yn gwahanu:

  • Mae gan blant yr hawl i adnabod a chael gofal gan y ddau riant.
  • Pan fydd plant wedi gwahanu oddiwrth un neu’r ddau riant, mae gaddynt yr
    hawl i gael cysylltiad gyda’r rhiant maent wedi gwahanu oddi wrthynt, oni bai
    nad yw hyn o les gorau’r plentyn.

Yn poeni am faterion amddiffyn plant? Cysylltwch gyda Childline neu llinell gymorth yr NSPCC

Mae Childline yn llinell gymorth am ddim sy’n cael ei reged gan yr NSPCC. Os ydych yn poeni am blentyn, cysylltwch gyda’r NSPCC ar 0808 800 5000 er mwyn siarad gyda chwnsler NSPCC – mae’r llinell gymorth am ddim ar agor 24 awr y dydd, 365 diwrnod y flwyddyn. Gallwch hefyd anfon e-bost i help@nspcc.org.uk.

Hyd yn oed os ydych yn ansicr, peidiwch aros cyn gweithredu. Gallwch gysylltu gyda Childline i drafod pryderon am blentyn, p’un ai yw plentyn chi eich hunain, aelod o’r teulu, cymydog neu blentyn yn y gymuned.

Bydd Childline yncynnig cymorth a chefnogaeth a chymryd camau ar eich rhan os bydd blentyn mewn perygl.

Ble gallaf fynd nesaf?